Văn hóa vỉa hè thời hiện đại

⇛Một thuở vỉa hè như một kênh thông tin đa dạng đến mức dân gian có câu: “…Đồng Xuân là của thương nhân. Vỉa hè là chốn nhân dân anh hùng…”. Có lẽ đến bây giờ vỉa hè vần thế vẫn còn giá trị của những “thông tấn xã”. Tin tức vẫn đến từ nơi nào đó, từ bác xe ôm, từ cô hàng thúng, từ anh đánh giày nhấp cái “xoạt” ngụm trà nóng và hồn nhiên bàn chuyện thế sự. Chuyện vỉa hè đại loại là những chuyện của người lao động chân tay, mưu sinh hè phố, những câu chuyện hàm chứa những thông tin chẳng thể kiểm chứng. Từ quán nước, hàng rong người ta có thể đồn đoán mọi thứ từ răng của ông giám đốc nọ bị sâu phải đắp vàng đến sẵn sàng  sắp xếp nhân sự cho lãnh đạo cấp cao, vẫn là những câu chuyện “nghe hơi nồi chõ” nhưng sự tự tin nhận định không thua kém ai.

Đấy là thuở trước, ngày nay quán nước vẫn tồn tại, tin tức vẫn được bàn những độ “hot” của cư dân vỉa hè đã nhường chỗ cho lớp cư dân mới đó là “cư dân mạng”. Xét về mức độ và quy mô của vỉa hè đối với lượng thông tin rác trên mạng xã hội thì thật khập khiễng, không khác nào so từ hạt cát với quả núi. Và từ trên mạng xã hội, tin đồn có thể tạo ra những điều kinh khủng, lan truyền với tốc độ kinh khủng và gây ra những thiệt hại kinh khủng, đến mức không lường. Không phải một đồn mười, mười đồn trăm như các cụ thường nói nữa. Mọi tin đồn đều nhân rộng với cấp số lũy thừa, chỉ nháy mắt, một cái click chuột thế là đủ.

“Các mẹ ơi, các mẹ đã biết gì chưa?”

Trên cái mạng xã hội người ta có đủ loại tin đồn Angela Phương Trinh có thật là bồ của bác sĩ đại gia không? Hồ Ngọc Hà bỏ Cường “đô-la” hình như vì một cô người mẫu… Cô nàng Y, bỏ chồng đi nâng ngực để kiêm đại gia. Ngôi sao này đống tính, ngôi sao kia nợ lần…. Câu nói “Các mẹ ơi, các mẹ đã biết gì chưa?”, “Các thým biết gì chưa?”…. là những câu phổ biến của những người thích loan tin và của những mõ mạng, anh hùng bàn phím, “sửu nhi”.

Hệ quả của những tin đồn của cái thứ vỉa hè thời công nghệ này hệ quả đến nay khó định lượng được. Chỉ một nhấp chuột tung tin đồn có thể khiến cả một doanh nghiệp phá sản. Khiến cả một con người thân bại danh liệt nhưng cũng có thể một cú click chuột khiến một kẻ dở hơi cũng có thể trở thành thiên thần, một kẻ nghèo kiết xác trở thành đại gia. Câu chuyện của anh chàng Lệ Rơi, Kenny Sang hay gần đây nhất, bộ ảnh cưới nàng tiên cá của đôi bạn trẻ ở Quảng Nam vừa đưa lên mạng xã hội ngay lập tức thành cơn bão mạng bởi những kẻ tung tin đồn. Tin đồn lan truyền nhanh đến mức người ta thấy nó lan nhanh như kẻ tung tin đồn dịch Ebola ở Việt Nam. Rất may mọi thứ được hạn chế kịp thời.

Kể từ ngày có thứ như vỉa hè công nghệ truyền tải của mạng xã hội như facebook, zalo….nơi để tin đồn tồn tại, chưa bao giờ thông tin có sức mạnh như thời điểm hiện nay: Internet nói chung và mạng xã hội nói riêng đang khiến tốc độ lan truyền thông tin nhanh như điện. Một đồn vạn, vạn đồn triệu và hơn thế chỉ trong nháy mắt. Đồn thổi thế, rồi hầu như chẳng ai phải chịu trách nhiệm về việc tung tin đầu tiên.

Những người tung tin đồn Ebola, người tung tin đồn vỡ đập phải chịu những mức phạt nhất định. Thế nhưng  những hoang tin gây thiệt hại về kinh tế thì chẳng biết tính thế nào mà phạt. Chỉ là chuyện nghe có vẻ nhỏ, nước dùng hủ tiếu gõ nấu bằng thịt chuột trong Sài Gòn hay bí quyết khiến chả cá Lã Vọng thơm ngon là nhờ mỡ chó. Chỉ người trong cuộc điêu đứng. Người đưa tin có bị phạt mấy triệu thật ra không thấm tháp gì.

Căn bệnh ngồi lê đôi mách là một trong những căn bệnh thâm căn cố đế của người Việt. Ngày nay, sức tàn phá ghê gớm của “các anh hùng bàn phím”, các thành phần “sửu nhi” ngày càng đông và việc gây phát sinh tin đồn là việc hàng ngày của vô vàn người rảnh. Một tin đồn có thể “dắt mũi” cả dư luận... đã đến lúc nhà quản lý cần có cơ chế ngăn chặn phát sinh tin đồn, cần có cơ chế thích đáng. Nhưng có vẻ việc này không hề dễ dàng gì.

Quay lại với quán nước vỉa hè nhỏ bé, những tin đồn được đánh giá trong diện hẹp và hẳn hoi không ác ý, thế có lẽ tốt hơn, nếu một khi người ta không thể sống mà thiếu tin đồn. Vỉa hè đích thực bây giờ không trên phố mà trên mạng, một vỉa hè khổng lồ tràn ngập rác rưởi không có nhân viên vệ sinh nào dọn nổi. Người ta ghé vào vỉa hè ảo ấy một lần, buôn vài chuyện, quay lại có khi thấy chuyện của mình đã trở nên to tát từ lúc nào. Có những lợi ích trên mạng xã hội nếu người ta thiện tâm, còn để buôn chuyện với ác ý, ngày nào cũng có ai đó thành con mồi để những tin đồn nghiền nát…

T.P

Chuyện thường ngày ở một huyện nọ

Anh đang ngồi bú phở, roẹt đám dân phòng đâu ập đến, xe com oai oai phết, mặt mũi hầm hầm phết. Nháo nhào bần nông chạy toán loạn, thằng bê nồi, thằng bê bàn. Pô nít hét: Chạy đâu? Thu cả lại, về đồn.

Đương diên đéo ai biết (cả bần nông lẫn Pô nít) là có anh lãnh tụ yêu quý nổ hơn bom của chi bộ đang ngồi bú phở cho một buổi sáng tâu nhã.

Xe đâu vầu đây, cái bàn nầy, ghế nầy, bàn kia nữa vất lên xe hết. Về đồn! Pô nít  lại hò hét

Anh ngừng bú phở. Khẽ khàng bẩu Pô nít: Đèo mẹ, mấy chú bắt thì bắt, nhưng nhẹ tay thôi, cả nhà bốn miệng ăn trông cả vầu cái quán vỉa hè nầy đấy.

Pô nít quặc lại: không xin xỏ gì hết, nhắc nhở bao nhiêu lượt rồi.

Anh bẩu: Nhắc thế chứ nhắc nữa thì người ta vẫn phẩy bám vỉa hè không thì lấy cứt đâu xiền mà đóng thuế mà nuôi con anti bần nông?

Mươi niên trước, khi ấy anh đầu óc thơ ngây trong sáng y như chi bộ đang ngồi xem TV. Thấy cảnh Pô nít dỡ quán, bắt xe, thằng em hỏi: Anh biết thế là sâu không? Anh bẩu: Bê nói rùi cấm buôn bán vỉa hè, đéo nghe bắt chứ còn gì. Thằng em bẩu: Không vì miếng cơm manh áo cả đấy, bọn bám vỉa hè sung sướng đéo gì đâu.

Bám vỉa hè, buôn bán vỉa hè (công khai sòng phẳng) là mơ ước đời đời bất diệt của bần nông lõ đít - động lực cách mạng - đời đời ơn chế độ. Khoảng nửa năm trước, mấy xứ man dị Bắc Phi bùng nổ hoa Đĩ thõa, thấy bẩu căn nguyên ban đầu chỉ bởi Pô nít bắt hàng thằng bán vỉa hè.

Tháng trước, tivi làm quả hoành về vụ bọn Bần nông anti - đì chết Cà Phì (xứ Lybia), thấy tiên triền về bàn tay giúp đỡ của nước ngoài (củ tỷ dư bọn Khoai Tây đời đời ăn bóc lột). Đèo mẹ chỉ tại bọn dãy chết đấy mà bạn anh - Cha già dân tộc - đấng vĩ đai Lybia trông ra như thế nầy nầy:

Tháng nầy, lượt báo, phải trái đéo gì cũng đăng dững tin củ tỷ dư: Cà Phì bạn anh có đội nữ cận vệ đồng trinh (do tển phá trinh luôn), man rợ trong nhà tù của Cà Phì, bắt giết người chống đối vươn vươn, cảnh bọn bần nông sung sướng hoan hô khi đám phản loạn tiến vầu thủ đô yêu dấu.

Bâng khuâng anh nghĩ nều bọn Khoai Tây đéo chõ mõm vầu những nơi như Lybia thì đó mới là man rợ, tàn ác nhất!

Dân chủ là quy luật đéo thể nầu chối cãi được - thuận dòng thì sống nghịch dòng thì chết. Và dân chủ nghĩa là tôn trọng sự khác biệt!!

Anh - thật lòng đéo muốn than vãn về những dân chủ rởm đời, hay những thằng đỏ lòm kiểu "Bê quang vinh - ông Cụ vĩ đại", "những ngày ta sống đây là dững ngày đẹp nhất" vươn vươn. Những cái đầu lâu lừa khi nầu cũng tả khuynh hết mức, mần cách mạng theo triền thống căm hận anh hùng vươn vươn. Dân chủ là quy luật đéo thể nầu chối cãi được - thuận dòng thì sống nghịch dòng thì chết. Và dân chủ nghĩa là tôn trọng sự khác biệt!!

Khoảng 20 niên trở lại đây (có thể là nhiều hơn một tý), Lừa được cai trị huyền tuyền thống nhất - tư tưởng bởi một Đảng - Quang vinh vĩ đại vươn vươn. Khoảng mươi niên trở lại đây, những con Lừa bắt đầu nghiền rủa, run rẩy và cả sợ sệt trước những tiếng nói khác biệt. Khoảng dăm năm lại đây, Lừa bắt đầu biết tới phản biện, biết tới bọn trí thức lõ đít chĩa mõm vầu những chiện đại sự quốc gia (củ tỷ như Bọ Xít) hay chỉ trích Cương lĩnh đại hội xx giáo điều tả khuynh vươn vươn.

Chi bộ thoải mái (hoặc giả là tự nghĩ thế) đăng đàn rủa xả B hoặc những thằng đéo theo B như Sông Hồng thời 198x tụng ca thiên đàng. Bọn anti bần nông bắt đầu xuống đường, anti bần nông khởi kiện công quyền củ tỷ dư đám Cù Vũ, Diện Xuân Ngô vươn vươn.

Những điều đó có nghĩa là gì?

Hãy biết chấp nhận thực tế! Chi bộ và con cháu chi bộ sẽ đời đời chung sống với sự khác biệt. Mác bạn anh nói: Ngoài sự khác biệt thì đéo có một cái gì là vinh quang - muôn năm bất diệt.

T.P

Lý sự của những con đĩ

Ế khách!

Chúng tru mỏ thổi phòng cái bao ni lông ra vỉa hè đập kêu cái bốp, cuộn tròn tờ giấy báo đốt cháy quơ quơ khắp phòng đến tàn tro, thắp vội vài nén hương bàn thờ góc nhà, nâng ông Địa lên tay, kéo dây banh cặp vú rồi khéo léo áp mặt Địa vào đôi nhũ hoa, có cô táo tợn cho Địa thưởng thức luôn cái mớ lông hình tam giác của mình…

Chúng nó là những con đĩ, những con đĩ trẻ măng, non mơn mỡn… Không biết sao,đã xả xui mà vẫn ế khách! chúng buồn, chúng chán nản, chúng lại nhậu, chung tiền, đứa lo mồi, đứa lo rượu, đứa lo bia, đứa lo thuốc lá…

Trên bàn la liệt vỏ chai, đồ nhắm, tàn thuốc.., trong những bộ đồ củn cỡn, rốn lòi, đứa khoe ngực, đứa khoe đùi, chúng rên rỉ giọng bắc trung nam. Cười đó, khóc đó, gác chân phì phèo điếu thuốc chúng mơ chuyện xa xăm…

Chúng tự khoác vào cho mình hình ảnh những con thiên nga,

bĩu môi chế giễu lũ vịt xấu xí.

Chúng thao thao bất tuyệt về những vị khách khôi ngô tuấn tú,

phân tích về sự giàu sang, bày vẽ cách tiêu tiền, khoe mẽ những chốn ăn chơi,

rút ra định nghĩa thế nào là sành điệu… Chúng kiếm tiền thật dễ, thật nhiều, thật nhẹ nhàng…

Chúng cố ý

quên đi…

bởi vì chúng rất nghèo,

bởi  vì chúng… đua đòi ăn chơi,

bởi  chúng lười biếng, học hành dở dang,

bbởi chúng… hoàn cảnh nọ kia bất mãn, không lối thoát

hay cũng tại bởi chúng thích

… và chúng quên mất một điều

mọi người đang “ưu ái ” gọi chúng là : ” Đồ con đĩ! ”

Ngày xửa ngày xưa, đĩ đã là một cái nghề…

Rồi những con thiên nga ấy tự hào đối tác của chúng là những nhà văn, nhà thơ, nhà báo, nhà kinh tế, nhà khoa học…

hay khủng khiếp hơn là nhà chính trị!

Chúng phán với nhau một câu xanh rờn:

” Bọn đó khi đi nhậu với nhau, nói chuyện có khác gì tụi mình đâu!

Đã trần truồng ra thì đại gia cũng như thằng thiếu da,

đôi khi bẫn thỉu và đê tiện hơn nhiều… ”

Không có khách, uống nhiều quá, hút nhiều quá, mơ nhiều quá,

chúng nó say, chúng nó cãi nhau, đập bàn đập ghế, rồi đứa này chỉ mặt đứa kia hét to rằng:

” Mày mới là một con đĩ! ”

…Sự đời cứ thế tiếp diễn..>

Mười mấy năm sau, những con đĩ ngày xưa lại ngồi với nhau,chung bàn với chúnglà những bác xích lô, xe thồ, phu hồ, bóc vác.., trên bàn cũng rượu, cũng bia, cũng thuốc lá…Cái nhu cầu kia là bất tận,và nghề đĩ vốn đã có từ xa xưa…Những con đĩ già hôm nay vẫn cứ tự coi mình là thiên nga.Những con thiên nga già nhăn nheo xinh đẹp!Chúng cụng ly nhiều quá, hút nhiều quá, mơ nhiều quá… nên chúng lại say. Chúng đập bàn và chỉ mặt nhau, khẳng định như đinh đóng cột rằng:

” Mày mới chính là con đĩ, một con đĩ già! “

Nội tình Xu chiêng lạ và lạ tình xu chiêng nội

Ấy là việc cái áo con phục vụ chị em bỗng dưng “có vấn đề”. Việc tưởng con mà không con, xiêm y bị cài dung dịch lạ, hạt nhựa lạ cứ như bị bôi trơn, cài rệp. Sưng, tấy, ngứa… chỉ ngại nó lại nhỡ bị làm sao thì hỏng hết bánh kẹo…

Là chuyện kiểm tra thị trường, cái áo con con, “thượng nội y” bị kèm hàng lạ. Vui vì bảo vệ môi trường, ngại vì chuyện ngại quá.

Hàng ngoại lạ đã đành, rồi lại phát hiện hàng nội cũng lạ. Thu, kiểm tra… và chờ các nhà khoa học chụm đầu ngâm cứu xem cái lạ là cái gì.

Có nguyên một bộ về khoa học, công nghệ đầy ắp các nhà uyên bác, sẽ phanh phui, phán tốt hay chỉ để… tăng thêm sức nặng.

Trong lúc chờ đợi, phong trào nói không với của lạ rục trịch dấy lên. Đám người đẹp, người mẫu thế mà khôn phết, từ lâu đã đua mốt thả rông, lông bông cho nó khoẻ, lại thiên nhiên như yếm.

Ngày xưa các cụ thế cả, cứ yếm thôi, dừa mọc tự do, mướp cũng tự do. Từ ngày thằng Tây vào các cô gái tân thời mới đua nhau khai hoá văn minh “xú chiếng”.

Tiếng Tây, xú là dưới, chiếng là giá, đỡ, nâng… để nói về cái giá nâng đỡ nửa dưới núi đôi. Ở Hà Nội, phố Hàng Tơ Lụa, một tiệm may áo quần được tái cơ cấu sản xuất, chuyển sang chuyên trị may xú chiếng. May đo, vừa khít khịt chứ không phải đeo lủng lẳng.

Nhưng chỉ đo các thứ phụ, còn cái mũ chụp quả núi vẫn phải công nghiệp hoá. Ông Thư chủ tiệm này, vẽ ra miếng bìa, khuôn thành mẫu áp vào cắt vải, xếp chồng lên nhau cho mấy cô lạch xạch “pích kê”.

Suốt ngày mấy cô còm cõi đạp cái máy khâu Xanh-de (singer), xâu chằng vá đụp vải vụn, tôn dày, tạo hình, tạo cứng cho cái giá đỡ chụp kín cả trên lẫn dưới cho cứng cáp và nhọn hoắt như tơ.

Cải tiến nữa, ông cho may luôn miếng giấy xi măng quèo queo giữa các lớp vải vụn. Ông biết tỏng các cô chả mấy khi giặt loại áo này, mồ hôi thì cứ treo phơi cho hương đồng gió nội bay đi ít nhiều.

Muối đọng lại trắng pheo, cứng queo, giấy xi măng rách kẹt lơ phơ giữa các đường may, sắt lại…

Lại cải tiến nữa, áp dụng khoa học tiên tiến, vật liệu hiện đại: mút. Các mũ mút được ông Thư chở về, xếp chồng vươn lên trần cao. Đệm bằng mút, đỡ công pích-kê vải vụn, chỉ việc lồng cái nóp mút vào hai lớp vải bọc.

Nhanh, tiện, đại tiện luôn, vì rất công nghiệp. Tăng năng suất, chị em ở quê kháo nhau, nườm nượp xếp hàng cho mà đo.

Thời thế vật đổi sao dời, may đo xú chiếng sập khi công nghệ phát triển như vũ bão. May đo vừa xấu vừa lâu, vừa bé hạt thóc vừa lâu nhận hàng.

Ra chợ đầy hàng may sẵn, đúc sẵn, nhựa hoá vào tận nội y. Hàng lạ ào về đổ cả đống trên tấm ny lông, cứ việc ướm, bóp bóp thấy vừa tay là xỉa tiền.

Cái tiệm của ông Thư sập còn vì chuyện khác nữa. Bà hoạn thư nhà ông một hôm ghé tiệm thấy tấm ri-đô cáu bẩn mọi khi bỗng buông tuồng động đậy, lại còn kèm theo âm thanh lạ.

Xé vải màn, đôi mắt thánh của bà lạc xếch đi: ông nhà đang “Cù Trọng Xoay” một cô nom nuột từng xăng-ti-mét, phơi cổ cười khinh khích.

Một đời lcần mẫn, yêu nghề đến mấy, ông Thư cũng bị buộc thôi giữ chức “cục trưởng cục đo đạc”. Nghề may đo xú chiếng của ông lịm vào dĩ vãng.

Bẵng đi, nay công nghệ lại nhảy như sàn chứng khoán. Những miếng bìa, miếng mút của ông Thư quê mùa rồi. Thời của ông cơ giới hoá là pích-kê, áp mẫu là tự động hoá… Đỉnh cao phải là hoá học hoá.

Dân làm nghề xưa choá và chịu: ông nội ông cũng chả biết mấy của lạ ấy là gì. Có may xú chiếng thôi mà sao phải bôi nước lạ, gắn hạt nhựa lạ? Đúng là hoá học hoá mới là đỉnh cao trí tuệ.

Ra quân truy quét xú chiếng lạ được hoan hô, bắt hàng độc hại, suy thoái đạo đức kinh doanh, bảo vệ hàng thật của quý.

Đây cũng là dịp quán triệt, nâng cao tinh thần không dùng hàng lạ, tôn vinh yếm cổ truyền và xây dựng phong trào thả rông đậm đà bản sắc.

Thế kỷ 12 ở ta, thời nhà Lý, yếm đào ra đời, làm ngoặt một cái và dấy lên văn minh, e ấp nhúm nhím khoe sản vật từ cau, dừa, tới mướp.

Không dùng của lạ còn vì có đủ bằng chứng lịch sử: cái yếm ta có trước yếm Tàu tới 2 thế kỷ.

Bên ấy, mãi đến thời nhà Minh, thế kỷ 14, yếm mới được dùng, gọi là dudou. Nhưng nó được làm bằng lụa, thêu thùa công phu, dành cho giới quý-xờ- tộc như một thứ trang sức chứ không phải cái mặc thường ngày.

Chiếc xú chiếng gần giống ngày nay được cho là xuất hiện năm 1913 tại Pháp, do bà Mary Phelps Jacob sáng chế. Tính theo giá tiền ngày nay nó chừng 25.000 USD (khoảng 500 triệu đồng), dân chúng thà thả rông chứ không chịu xót xa bỏ ngần ấy tiền.

Đầu tiên, nó được cho xuất hiện ở Hy Lạp, 1.400 năm trước Công nguyên.

Và cuối cùng, năm 2009, tại Somalia, thế lực Hồi giáo cực đoan lệnh sẽ bắn bỏ bà, cô nào dám mặc xú chiếng, coi đó là thứ đồ phản nghịch, không tôn trọng niềm tin, nặng về lừa dối…

Nội tình thế, phức tạp phết. Nhưng ngoại tình phải cho nó rõ: cái gì hại cho sức khoẻ thì kiên quyết và quyết liệt bỏ.

Còn cái gì về đẹp đẽ cứ việc tuỳ hỉ theo mắt. Phó cho áo ngực, yếm đào. Nước trong leo lẻo cắm sào đợi ai…